50books – jaar 2015 – vraag 3

Door Peter Pellenaars op 18/01/2015

In mijn boe­ken­kast is veel plaats gemaakt voor Geschie­de­nis. Zeker wan­neer ik een boek pak dat ik tij­dens mijn stu­die­tijd heb aan­ge­schaft loop ik de kans dat het vol staat met stre­pen in de kant­lijn, en dat pas­sa­ges zijn onder­streept of gemar­keerd in een of ande­re flu­o­ris­ce­ren­de kleur. In die geval­len wan­neer ik er in de kant­lijn wat heb bij­ge­schre­ven betreft dat meest­al een ver­wij­zing naar een ande­re blad­zij­de of boek. Het is maar zel­den dat ik mijn mening over het geschre­ve­ne op die plek onder woor­den bracht. Een uit­roep­te­ken dat ik het er mee eens was vol­stond blijk­baar. Toch geeft dat al een klei­ne indi­ca­tie wat ik in die tijd belang­rijk vond. Of juist niet.

Op een gege­ven moment ben ik dit ook bij fic­tie gaan doen. Zeker wan­neer het de bedoe­ling was dat ik na lezing een samen­vat­ting of bespre­king moest schrij­ven. Ook dan is het inte­res­sant om later terug te kun­nen lezen waar je aan­dacht toen naar uit­ging. Je ont­dekt mis­schien wel een ver­schil met hoe je er nu over denkt.

Loo­king back over the pages we have alrea­dy read and mar­ked, or coming back to the novel months, may­be years later, we get a strong sen­se of our own posi­ti­on in rela­ti­on to the writer’s posi­ti­on.
[A weapon for rea­ders – Tim Parks in The New York Review of Books]

Dit arti­kel door Tim Parks kwam ik tegen tij­dens de kerst­va­kan­tie en ik was er met­een door gefas­ci­neerd. Wat ik belang­rijk vind is dat hij niet zozeer ingaat op de esthe­tische kwes­tie van het 'bescha­di­gen' van boe­ken door er in te kras­sen en te kleu­ren (zie 50books jaar 2014 vraag 17) maar juist de nadruk legt op wat voor een groot ver­schil het uit­maakt in lees­er­va­ring wan­neer we met de pen in de hand een boek te lijf gaan.

Het trans­for­meert ons van pas­sie­ve naar actie­ve lezers.

The mere fact of hol­ding the hand poi­sed for acti­on chan­ges our atti­tu­de to the text. We are no lon­ger pas­si­ve con­su­mers of a mono­lo­gue but acti­ve par­ti­ci­pants in a dia­lo­gue.
[A weapon for rea­ders – Tim Parks in The New York Review of Books]

En zo ervaar ik het ook. Je gaat kri­tisch wor­den tij­dens het leven. Vraagt jezelf af of wat je leest wel hout snijdt. Of je mis­schien onbe­wust in een bepaal­de rich­ting gestuurd wordt. Daar­door lijkt het inder­daad als­of je een gesprek aan­gaat met de schrij­ver. Ik heb mezelf al meer dan eens betrapt tij­dens het lezen dat ik bin­nens­monds com­men­taar gaf tij­dens het lezen. Tuur­lijk. Echt niet. Wat wil je hier­mee zeg­gen? Dat soort din­gen. Het voor­komt dat je in som­mi­ge geval­len te mak­ke­lijk mee­gaat in wat een schrij­ver je wil laten 'gelo­ven'. Zowel voor non-fic­tie als fic­tie kan het geen kwaad om daar van bewust te zijn.

Some rea­ders will fear that the pen-in-hand appro­ach denies us tho­se won­der­ful moments when we fall under a writer’s spell, the moments when we suc­cumb to a sty­le, and are hap­py to suc­cumb to it, when sud­den­ly it see­ms to us that this appro­ach to the world, be it Proust’s or Woolf’s or Beckett’s or Bernhard’s, is real­ly, at least for the moment, the only appro­ach we are inte­rested in, moments that are no doubt among the most exci­ting in our rea­ding expe­rien­ce.
[A weapon for rea­ders – Tim Parks in The New York Review of Books]

Zelf heb ik dat idee niet. Wat me bij goe­de schrij­vers wel over­komt is dat ik er pas na meer­de­re blad­zij­des ach­ter­kom dat ik me had laten inpak­ken door hun mee­sle­pen­de ver­tel­trant. Niet erg. Want dan bla­der ik weer terug naar mijn laat­ste aan­te­ke­ning en lees het betref­fen­de gedeel­te gewoon weer over­nieuw. Nu met iets kri­ti­scher blik. Waar­bij ik pro­beer te let­ten op wat het nu pre­cies was wat me zo in de ban deed gera­ken.

OK. Ik denk dat het voor jul­lie dui­de­lijk is waar ik van­daag naar toe wil. Hier komt de nieu­we vraag op deze drui­le­ri­ge zon­dag­och­tend.

vraag 3:
Ben jij een pas­sie­ve of een actie­ve lezer?

Mis­schien dat je niet altijd een actie­ve lezer bent maar slechts in die geval­len wan­neer je iets leest voor je stu­die. Maar voor nu ben ik voor­al geïn­te­res­seerd of je je ook actief opstelt bij het lezen van fic­tie ter ont­span­ning. Laat je je dan kri­tiek­loos mee­voe­ren door het ver­haal of hou je toch altijd met een schuin oog in de gaten hoe een schrij­ver dat doet? Hoe de con­struc­tie van het ver­haal in elkaar zit? Mar­keer je pas­sa­ges? Maak je aan­te­ke­nin­gen? Of heb je zoiets dat lezen ont­span­ning hoort te blij­ven? En dat je net zoals bij het kij­ken naar de goo­che­laar die zijn kun­sten ver­toont, voor­al moet genie­ten en niet pro­be­ren te ont­dek­ken hoe het gedaan wordt?

Zoals altijd ben ik weer erg benieuwd naar jul­lie opvat­tin­gen.

IMG_3471

PS: Wil je meer weten over hoe Tim Parks dat lezen met de pen in de hand pre­cies voor ogen heeft, lees dan ook zijn arti­kel How I read in the New York Review of Books.

~ ~ ~

Klik hier voor vraag 2.

Elke week op zon­dag zal ik een nieu­we boek­vraag pos­ten die door ieder­een vrij mag wor­den inge­vuld. Alles is toe­ge­staan. Een foto, een recen­sie, een per­soon­lij­ke her­in­ne­ring, enzo­voorts. De beant­woor­ding van de vraag hoeft hele­maal niet op dezelf­de dag of bin­nen een week. Wan­neer je het blog klaar hebt, post het dan en plaats een link onder de betref­fen­de vraag, zodat ieder­een het kan vol­gen en bij je komt kij­ken.

Klik hier voor alle #50books vra­gen in 2015.

Klik hier voor alle #50books vra­gen in 2014 (door Martha/DrsPee).

Klik hier voor alle #50books vra­gen in 2013.

0

Er zijn 11 reacties:

  1. 18/01/2015Karin Winters schrijft:

    Zo zeg jij maar eens dat ik niet actief ben :-) Als lezer en als schrij­ver ja dus, maar niet IN een boek. (gelijk een nieu­we vraag toe­ge­voegd trou­wens)

    http://www.karinblogt.nl/50books-vraag-3-actief-of-passief-lezen/

  2. 18/01/2015carel schrijft:

    http://wp.me/p1T8Qr-1rS

  3. 18/01/2015woordenaar schrijft:

    Leuk om over na te den­ken. http://wisselendtij.nl/getijde/index.php/archives/1799

  4. 18/01/2015Liesbeth schrijft:

    Van zeer actief via nau­we­lijks meer lezend naar pas­sief.
    Maar is dat wel zo pas­sief?
    http://bitly.com/1DQR1Xw

  5. 18/01/2015#50books vraag 3: kritisch lezen? - Tekstbureau DrsPeeTekstbureau DrsPee schrijft:

    […] der­de vraag van Peter heeft een prach­ti­ge inlei­ding. En dat voor zo’n kor­te vraag. Peter haalt er flink wat cita­ten […]

  6. 18/01/2015Martha schrijft:

    Ik ben een actie­ve pas­sie­ve lezer. Of pas­sief actief. Het is maar hoe je het bekijkt: http://www.drspee.nl/50books-vraag-3-kritisch-lezen/

  7. 19/01/2015Mirjam schrijft:

    Deze vraag kon ik geluk­kig wel mak­ke­lijk beant­woor­den. https://www.facebook.com/notes/mirjam-de-graaf/50books-2015-vraag-3/10152602383640036
    En voor de men­sen zon­der Facebook een wor­ka­round met een afbeel­ding: http://img.ly/B3N5 (hoop dat dat werkt)

  8. 19/01/2015Peter Pellenaars schrijft:

    Dank voor de afbeel­ding. Dat werkt goed indien je geen fb hebt :-)

  9. 23/01/2015Niek schrijft:

    Pas­sief! Pas­sief! Pas­sief!
    http://niekheefteenboek.blogspot.nl/2015/01/50books-201502-voor-pampus.html

  10. 1/02/2015Natasja Oosterloo schrijft:

    Pas­sief, maar wel­licht zou ik toch wat actie­ver willen/moeten zijn...? http://www.natasjaoosterloo.nl/50books-2/50books-ben-jij-een-passieve-of-een-actieve-lezer/

    De spo­ren van ande­re lezers die ik soms vind, vind ik wel heel tof!

  11. 22/03/2015#50books vraag 3: kritisch lezen? - Martha blogt privé schrijft:

    […] der­de vraag van Peter heeft een prach­ti­ge inlei­ding. En dat voor zo’n kor­te vraag. Peter haalt er flink wat cita­ten […]

« | »