Zie je in oktober nog een egel door je tuin scharrelen, dan heeft hij per nacht ongeveer 50 tot 100 gram kattenbrokken of speciaal egelvoer nodig om op tijd genoeg vet op te bouwen voor de winterslaap. Het doel is een gewicht van minimaal 600 gram voordat de vorst invalt, meestal eind oktober of begin november. Een volwassen egel die in oktober nog onder de 500 gram zit, redt de winter waarschijnlijk niet zonder hulp. Bijvoeren is dus geen luxe, maar voor veel egels het verschil tussen wel of niet wakker worden in maart.
Waarom oktober de belangrijkste maand is
Een egel verliest tijdens de winterslaap zo'n 30 procent van zijn lichaamsgewicht. Wie met 600 gram in slaap valt, komt met ruim 400 gram weer tevoorschijn en heeft dan nog net genoeg reserve om de eerste koude weken van het voorjaar door te komen. Een egel van 450 gram houdt na de winter maar 300 gram over, en dat is te weinig. In oktober is het natuurlijke voedsel, zoals kevers, wormen en slakken, al flink afgenomen door de kou. De egel heeft dus juist nu extra eten nodig, terwijl er minder te vinden is.
Egels die laat in het seizoen geboren zijn, de zogenoemde herfstegels, hebben het het zwaarst. Zij zijn in augustus of september ter wereld gekomen en hebben simpelweg te weinig tijd gehad. Zie je in oktober een egeltje dat kleiner is dan een grapefruit, dan is de kans groot dat het zo'n laat jong is.
Wat je op het schaaltje legt
Het makkelijkst is droog kattenvoer met kip of vis als hoofdingrediënt. Een handvol van 50 gram is voor een egel van gemiddelde grootte een goede basis; laat je hem 's nachts alles opeten, geef dan de volgende avond 75 of 100 gram. Speciaal egelvoer uit de dierenwinkel werkt ook, maar is niet per se beter dan een goede kattenbrok. Wat er absoluut niet bij hoort: melk en brood. Egels kunnen lactose niet verteren en krijgen er diarree van, wat in oktober precies het tegenovergestelde is van wat ze nodig hebben. Ook gekruid vlees, noten en gedroogde meelwormen als hoofdmaaltijd zijn af te raden; meelwormen bevatten te weinig calcium en te veel fosfor, waardoor de botten van de egel verzwakken.
Zet naast het voer altijd een laag schaaltje met vers water. In een droge oktober is water zelfs belangrijker dan eten.
Zo houd je de kat en de vogels erbuiten
Kattenvoer trekt logischerwijs katten aan. Zet het schaaltje daarom onder een omgekeerde kist of een plastic opbergbox met een opening van 13 bij 13 centimeter aan de zijkant. Een egel past daar precies doorheen, een kat niet. Leg een baksteen op de kist zodat hij niet omgeschoven kan worden. Zet het voer pas na zonsondergang neer en haal de restjes 's ochtends weg, dan hebben eksters en kauwen er ook niets aan.
Wanneer wegen en wanneer ingrijpen
Twijfel je of een egel zwaar genoeg is, dan kun je hem met tuinhandschoenen voorzichtig in een keukenweegschaal zetten. Onder de 450 gram halverwege oktober betekent dat bijvoeren alleen waarschijnlijk niet genoeg is; neem dan contact op met een egelopvang in de buurt. Zie je een egel overdag rondlopen, wankelen of met vliegen rond de ogen, dan is dat altijd een reden om direct te bellen, ongeacht het gewicht. Gezonde egels zijn 's nachts actief; een egel in de zon is een egel in nood.
Tot wanneer je doorgaat
Blijf voeren zolang er 's nachts iets wordt opgegeten. Zodra het schaaltje drie of vier nachten achter elkaar onaangeroerd blijft en de nachttemperatuur onder de 5 graden zakt, is de egel waarschijnlijk in winterslaap gegaan. Laat het water nog een paar weken staan, want egels worden tijdens zachte periodes soms even wakker om te drinken. En laat die bladerhoop in de hoek van de tuin gewoon liggen: de kans is groot dat daar een egel ligt te slapen die dankzij jouw kattenbrokken de 600 gram net heeft gehaald.
