Een Griekse landschildpad gaat in Nederland meestal in de loop van oktober of begin november in winterslaap, zodra de dagtemperatuur buiten structureel onder de 10 à 12 graden zakt. Je ziet het aan het gedrag: hij eet minder, graaft zich vaker in en komt ook op zonnige dagen nauwelijks nog tevoorschijn. Tijdens de winterslaap zelf moet de temperatuur stabiel tussen de 4 en 6 graden liggen. Warmer is niet goed, maar vorst is levensgevaarlijk.
Waarom winterslaap nodig is
In het wild overwinteren Griekse landschildpadden (Testudo hermanni) elk jaar enkele maanden. Die rustperiode regelt hun biologische klok, hun hormoonhuishouding en bij volwassen dieren ook de voortplanting. Een gezonde volwassen schildpad die geen winterslaap houdt, groeit vaak te snel en kan op den duur gezondheidsproblemen krijgen. Een winterslaap overslaan is daarom alleen verstandig als de dierenarts dat adviseert, bijvoorbeeld bij een ziek of te licht dier.
De voorbereiding: begin eind september
Het belangrijkste deel van de winterslaap gebeurt voordat hij begint. Een schildpad mag niet met eten in zijn darmen gaan slapen, want dat kan gaan gisten en rotten.
Stoppen met voeren
Stop twee tot drie weken voor de winterslaap met voeren. Bij een kleinere schildpad is twee weken meestal genoeg, bij een grote volwassen schildpad eerder drie tot vier weken. Houd hem in die periode wel op temperatuur, zodat de spijsvertering door kan werken en de darmen echt leeg raken.
Badjes geven
Zet de schildpad in de weken voor de winterslaap een paar keer per week in een laagje lauw water tot halverwege het schild. Dat helpt hem te drinken en zijn darmen te legen, en voorkomt dat hij uitgedroogd de winter in gaat.
Wegen en controleren
Weeg je schildpad voor de winterslaap en noteer het gewicht. Tijdens de winterslaap mag hij per maand ongeveer 1% van zijn lichaamsgewicht verliezen. Valt hij sneller af, dan is er iets mis. Laat een schildpad die mager is, snottert of zich anders gedraagt eerst nakijken door een dierenarts met ervaring in reptielen.
Waar overwintert je schildpad het veiligst?
Veel houders laten hun schildpad buiten in een ingegraven winterverblijf overwinteren, maar in een Nederlandse winter met afwisselend vorst en zachte dagen is de temperatuur daar lastig te controleren. Een populair en betrouwbaar alternatief is een aparte koelkast.
- Stel de koelkast in op 4 tot 6 graden en controleer dat met een los thermometertje.
- Leg de schildpad in een bak met vochtige aarde, beukenblad of turfmolm.
- Open de deur een paar keer per week kort voor verse lucht.
- Weeg de schildpad elke twee weken.
Een onverwarmde garage of schuur kan ook, maar alleen als je zeker weet dat het er niet onder nul komt en niet boven de 8 graden. Bij een zachte winter wordt het daar vaak te warm, waardoor de schildpad zijn reserves te snel verbruikt.
Hoe lang de winterslaap duurt
Een volwassen Griekse landschildpad overwintert gemiddeld drie tot vijf maanden. Jonge dieren in hun eerste jaar laat je vaak korter slapen, zes tot acht weken, of in overleg met de dierenarts helemaal niet. Rond maart haal je de schildpad langzaam uit de winterslaap: eerst een paar dagen op kamertemperatuur, dan een lauw badje en daarna warmte onder een lamp. Hij moet binnen een week weer drinken en binnen twee weken eten.
Kijk de komende weken dus goed naar de weersverwachting en naar je schildpad zelf. Eet hij nauwelijks meer en zakken de middagtemperaturen richting 10 graden, dan is het tijd om de vastenperiode in te zetten en de koelkast alvast op temperatuur te brengen.
