The more you look

Door Peter Pellenaars op 5/03/2017
Deze blog­post is deel 17 van 17 in de reeks Read-a-long: Zen and the Art of Motor­cy­cle Main­tenan­ce

Het arti­kel op De Cor­res­pon­dent over life­log­gen waar ik het gis­ter over had begint met een ver­wij­zing naar een stu­die uit 1951. In One Boy's Day werd een poging gedaan om één dag uit het leven van een jon­gen vast te leg­gen. Het resul­taat was een boek van vijf­hon­derd pagina's dik en er had­den acht onder­zoe­kers aan gewerkt. Tegen­woor­dig, zo is de con­sta­te­ring die volgt, heb­ben we daar een app voor die het­zelf­de doet. Op de ach­ter­grond. Auto­ma­tisch.

Maar is zo'n app in staat om onze iden­ti­teit te van­gen mid­dels die almaar groei­en­de data­ver­za­me­ling? In het arti­kel is men daar voor­als­nog niet erg posi­tief over. De door Breg­je Hof­ste­de geïn­ter­view­de kun­ste­naar Con­stant Dul­laart:

Een bepaal­de mis­vor­ming is inhe­rent aan het gebruik van deze tech­niek,’ zegt hij. ‘Een object (of een mens) moet wor­den terug­ge­bracht tot een beperkt aan­tal eigen­schap­pen, voor auto­ma­tische cog­ni­tie er vat op heeft. De uit­zon­de­ring wordt weg­ge­fil­terd. Als we omgaan met auto­ma­tische her­ken­ning, wor­den onze levens van­zelf gesim­pli­fi­ceerd tot kari­ka­tu­ren.’
[Zo stuurt je smartpho­ne je levens­ver­haal, Breg­je Hof­ste­de]

De vraag is of het slechts een kwes­tie van tijd is voor­dat de weten­schap er uit­ein­de­lijk in slaagt om zon­der de genoem­de mis­vor­ming een exac­te copie van een unie­ke per­soon­lijk­heid te cre­ë­ren op basis van ver­za­mel­de data over die per­soon. Ik waag het te betwij­fe­len. Niet omdat ik er ver­stand van heb. Maar omdat ik van­daag weer eens een aan­tal pagina's gele­zen heb in Zen and the Art of Motor­cy­cle Main­tenan­ce.

In hoofd­stuk 10 ver­telt de ik-per­soon over Phaed­rus en hoe die op jon­ge leef­tijd breekt met het rati­o­ne­le denk­pro­ces in de weten­schap. Hij is er name­lijk van over­tuigd geraakt dat er iets mis is met de weten­schap­pe­lij­ke metho­de om een bepaal­de the­o­rie te bewij­zen. Hypo­the­ses en de weer­leg­ging daar­van staan hier­bij cen­traal. Gedu­ren­de zijn labo­ra­to­ri­um­werk ont­dek­te hij dat er alleen maar meer hypo­the­ses bij kwa­men. Voor de grap stelt hij zijn eigen natuur­kun­di­ge wet op:

The num­ber of rati­o­nal hypo­the­ses that can explain any given phe­no­men­on is infi­ni­te.
[p.118, Zen]

Het duurt niet lang voor­dat hij inziet hoe nihi­lis­tisch deze bena­de­ring is.

If all hypo­the­ses can­not be tested, then the results of any expe­ri­ment are incon­clu­si­ve and the enti­re sci­en­ti­fic method falls short of its goal of esta­blis­hing pro­ven know­led­ge.
[p.118, Zen]

Hij zoekt zijn heil bij Ein­stein. Tever­geefs. Zijn ver­de­re stu­die naar ant­woor­den die kun­nen aan­to­nen dat hij het fout heeft brengt hem geen uit­sluit­sel. Het lijkt er zelfs ver­dacht veel op dat er con­sen­sus heer­st bin­nen de weten­schap­pe­lij­ke wereld voor wat betreft deze fun­da­men­te­le tekort­ko­ming. Men heeft het er niet over. Doet als­of het niet bestaat. Phaed­rus begrijpt niet hoe dit moge­lijk is. Hij gaat op zoek naar oplos­sin­gen en de weg die hij daar­voor aflegt is het onder­werp van de hoofd­stuk­ken die vol­gen.

Terug naar het auto­ma­tisch life­log­gen. Waar­om betwij­fel ik of het de weten­schap gaat luk­ken om op een rati­o­ne­le manier onze levens waar­heids­ge­trouw in kaart te bren­gen zon­der daar­bij afbreuk te doen aan onze iden­ti­teit? Aller­eer­st natuur­lijk omdat er altijd hypo­the­ses aan te pas­sen zul­len komen om al die data te inter­pre­te­ren. En we heb­ben gele­zen wat het pro­bleem daar­bij is. En Phaed­rus ont­dek­te nog iets anders. Iets wat het opti­mis­tische voor­uit­gangs­ge­loof in de weten­schap ver­der onder­mijnt.

Zoals gezegd vor­men de hoe­veel­heid opge­wor­pen hypo­the­ses het pro­bleem. Hoe meer, hoe moei­lij­ker om ze alle­maal te tes­ten.

And what see­ms to be cau­sing the num­ber of hypo­the­ses to grow in recent deca­des see­ms to be nothing other than sci­en­ti­fic method itself. The more you look, the more you see. Inste­ad of selec­ting one truth from a mul­ti­tu­de you are incre­a­sing the mul­ti­tu­de.
[p.119, Zen]

Juist door het toe­pas­sen van de rati­o­ne­le weten­schap­pe­lij­ke metho­de komt men niet dich­ter tot een oplos­sing, maar beweegt men er steeds ver­der van weg.

~ ~ ~

TOEN OPMAART

Breng ons niet in ver­lei­ding en ver­los ons van de kwa­de boe­ken – 5 maart 2016

Don Qui­chot – Eer­ste deel – Vijf­de hoofd­stuk:
Waar­in het ver­haal van de tegen­spoed van onze rid­der ver­volgd wordt

De dagen wor­den kor­ter – 5 maart 2015

Ik lees de links­han­di­gen en denk na over de hoofd­stuk­in­de­ling.

Tonio – A.F.Th. van der Heij­den – 5 maart 2014

Op de tele­vi­sie sprak A.F.Th. over Uit­ver­ko­ren ter­wijl ik nog steeds niet begon­nen ben in Tonio. En dat komt van­we­ge de Movo Tapes.

Altijd groe­ner bij de buur­man – 5 maart 2012

Een col­le­ga deed een ultie­me poging om de mie­ren onder zijn bete­gel­de ter­ras te ver­ja­gen. Dat liep niet hele­maal goed af.

~ ~ ~

0

Nog geen reacties.

Schrijf een reactie:

« | »