50books – jaar 2015 – vraag 45

In de tijd dat ik nog thuis woon­de bij mijn ouders en jon­ge­re broer­tje vroeg mijn vader stee­vast of ik ook een boek voor hem wil­de mee­ne­men wan­neer ik naar de bibli­o­theek ging. Dat was vaak mak­ke­lij­ker dan voor mezelf een geschikt boek zien te vin­den. Ik moest op de vol­gen­de zaken let­ten:

  • een een­za­me onbe­gre­pen held;
  • por­tie geweld;
  • por­tie seks;
  • geen flau­we­kul zoals gees­ten, aliens en boven­na­tuur­lij­ke zaken.

Mijn vader hield van dui­de­lijk­heid. Kwam het boek na een paar blad­zij­des lezen niet over­een met de hier­bo­ven gestel­de cri­te­ria, dan werd het rigoreus aan de kant gescho­ven. Te veel humor? Dan kon hij net zo goed André van Duin gaan kij­ken op tv. Poli­tie­ke ver­wik­ke­lin­gen? Daar­voor had hij al een abon­ne­ment op de krant. Zo leer­de ik via 'tri­al and error' zijn smaak steeds beter te door­zien en de juis­te boe­ken erbij te vin­den. Had ik de juis­te keu­ze gemaakt en viel het boek bin­nen zijn eigen gede­fi­ni­eer­de gen­re, dan glom ik van trots.

The peo­p­le who actu­al­ly buy books, in thum­pin­gly lar­ge num­bers, are gen­re rea­ders. And they buy them becau­se they love them.
[Lite­ra­tu­re vs gen­re is a batt­le whe­re both sides lose, Damien Wal­ter in The Guar­di­an]

Wan­neer men mij zou vra­gen wat het ver­schil is tus­sen boe­ken die bin­nen een bepaald gen­re val­len (zoals o.a. hor­ror, mis­daad, sf) ver­ge­le­ken met de meer tra­di­ti­o­ne­le lite­ra­tuur, dan ben ik geneigd te ant­woor­den dat het met een ver­wach­tings­pa­troon te maken heeft. Bij een gen­re­boek gaat men er als lezer van­uit dat het ver­haal vol­doet aan de con­ven­ties van het gen­re. Natuur­lijk wor­den er con­ti­nu nieu­we wegen inge­sla­gen en de gren­zen van het gen­re opge­zocht. Maar toch. De lezers ver­wach­ten dat het boek uit­ein­de­lijk past bin­nen een bepaald stra­mien dat zich als zoda­nig heeft geë­vo­lu­eerd.

In het arti­kel Lite­ra­tu­re vs gen­re is a batt­le whe­re both sides lose, waar ik hier­bo­ven al een citaat heb geplaatst, gaat Damien Wal­ter in op dit ver­meen­de onder­scheid tus­sen 'gen­re-lec­tuur' en 'ech­te lite­ra­tuur:

Litera­ry authors are the luxu­ry brands of the wri­ting world, the Mer­ce­des, the Har­rods and the Luis Vuit­ton of high cul­tu­re. Gen­re wri­ters are mid-ran­ge con­su­mer brands, with an equi­va­lent sta­tus to Sko­da, Argos and Pri­mark.
[Lite­ra­tu­re vs gen­re, Damien Wal­ter]

Vol­gens Damien Wal­ter is het een ach­ter­haal­de scheids­lijn die zeker wan­neer je naar de heden­daag­se ver­koop­cij­fers kijkt nog maar wei­nig toe­voegt. 'Gen­re sells' en lite­ra­tuur blijft daar ver bij ach­ter, wat veel auteurs uit de lite­rai­re wereld ertoe ver­leidt om op z'n tijd een roman te schrij­ven die dicht tegen een gen­re aan schurkt of zelfs schaam­te­loos mee­pro­fi­te­ren van het suc­ces zon­der daar voor uit te wil­len komen. Een posi­tie­ve (vol­gens Wal­ter) uit­zon­de­ring op de regel is David Mit­chell die met Sla­de Hou­se een boek heeft geschre­ven in de beste tra­di­ties van het 'Haun­ted Hou­se' gen­re:

In Mitchell’s words, “the novel’s the boss”, and argu­ments about mar­ke­ting cate­go­ries are not the writer’s con­cern. If the vast sea of authors com­pe­ting for atten­ti­on today want any chan­ce of being as good as David Mit­chell, they’d do well to fol­low his example and learn from both litera­ry and gen­re fic­ti­on. They’re two hal­ves of the same craft, and if the art of fic­ti­on is to remain heal­thy, we should stop nar­ro­wing its ran­ge with snob­be­ry.
[Lite­ra­tu­re vs gen­re, Damien Wal­ter]

Tja, dacht ik. Daar zit wat in. Maar ik was niet echt over­tuigd. Zou door de toe­na­de­ring van deze 'two hal­ves of the same craft' de lite­rai­re kwa­li­teit niet in het geding komen? Toe­ge­ge­ven, dat is pre­cies de 'snob­be­ry' waar Wal­ter op wijst. Maar toch.

Niet veel later las ik een inter­view met Umber­to Eco. Ook in The Guar­di­an. Hij ver­telt daar onder ande­re het vol­gen­de met betrek­king tot zijn opvat­ting over het schrij­ver­schap:

I don’t know what the rea­der expects. I think that Bar­ba­ra Cart­land wri­tes what the rea­ders expect,” he said [...] I think an author should wri­te what the rea­der does not expect. The pro­blem is not to ask what they need, but to chan­ge them … to pro­du­ce the kind of rea­der you want for each sto­ry.”
[Umber­to Eco: ‘Real lite­ra­tu­re is about los­ers’, Mar­cus Brow­ne in The Guar­di­an]

Dat lijkt me een wel­ko­me aan­vul­ling. Indien het nodig is dat de lite­ra­tuur leert van het suc­ces dat de gen­re­boe­ken heb­ben, laat dit dan als­je­blieft niet ten kos­te gaan van het ver­ras­sings­ef­fect. Er is al zoveel van het­zelf­de.

Vraag 45:
Wat denk jij, wordt het tijd dat de grens tus­sen lite­ra­tuur en gen­re-lec­tuur ein­de­lijk eens geslecht wordt? Of zijn het twee onver­e­nig­ba­re werel­den die op z'n best af en toe leen­tje­buur bij elkaar kun­nen spe­len?

Ik kijk uit naar jul­lie invul­ling van deze nieu­we vraag.

50books201545

~ ~ ~

Klik hier voor vraag 44.

Elke week op zon­dag zal ik een nieu­we boek­vraag pos­ten die door ieder­een vrij mag wor­den inge­vuld. Alles is toe­ge­staan. Een foto, een recen­sie, een per­soon­lij­ke her­in­ne­ring, enzo­voorts. De beant­woor­ding van de vraag hoeft hele­maal niet op dezelf­de dag of bin­nen een week. Wan­neer je het blog klaar hebt, post het dan en plaats een link onder de betref­fen­de vraag, zodat ieder­een het kan vol­gen en bij je komt kij­ken.

Klik hier voor alle #50books vra­gen in 2015.

Klik hier voor alle #50books vra­gen in 2014 (door Martha/DrsPee).

Klik hier voor alle #50books vra­gen in 2013.

0

Comments are closed.

trefwoorden

"Een lezer heeft het goed, hij kan zijn schrij­vers zelf uit­zoe­ken."
– Kurt Tuchols­ky

archief