Misschien herkenbaar?

herkenbaar

[Illu­stra­tie: derek­bruff via pho­to­pin cc]

Tom komt met zijn scheer­spie­gel uit de bad­ka­mer, legt hem op tafel en loopt naar de keu­ken om een nieu­we fles wijn te halen.
Dani­ël begint de coke voor­zich­tig fijn te hak­ken en op te delen1.

Zomaar een scè­ne van een door­de­week­se don­der­dag­avond waar rou­ti­neus zwaar gedron­ken en gesno­ven wordt door enke­le stel­len in een Amster­dam­se buurt. Mor­gen­vroeg moe­ten de kin­de­ren weer naar school gebracht en het werk gedaan wor­den.

Her­ken­baar?

Niet voor mij. Toch staat in de flap­tekst van Mis­schien wel niet te lezen dat deze roman een heden­daags beeld schetst 'waar­in velen zich zul­len her­ken­nen'. Geluk­kig komen er vol­doen­de ande­re zaken aan bod in dit nieu­we boek door Jan­nah Loon­t­jens, dat die her­ken­baar­heid voor mij er wel dege­lijk is. Het voor­naamste mis­schien wel het gege­ven dat we leven in 'een tijd waar­in het steeds moei­lij­ker wordt om te dur­ven kie­zen' (aldus nog steeds de flap­tekst).

Wel vraag ik me af of het niet alleen 'dur­ven kie­zen' betreft, maar ook 'kun­nen kie­zen'.

De stress van een veel­heid aan keu­ze­mo­ge­lijk­he­den die gepaard gaat met het onver­mo­gen om te weten wat men nastreeft. Wat wil ik?

[Begin inter­mez­zo]

Jaren gele­den zat ik met een stel collega's in een tou­ring­car rich­ting een of ander pret­park. We had­den een jaar lang hard gewerkt, onze tar­gets gehaald en daar­om iets te vieren. Al voor­dat we goed en wel Nij­me­gen uit waren wer­den de eer­ste fles­jes bier en wijn open­ge­trok­ken. Er werd geproost op ons suc­ces. De bonus was bin­nen. Het leven was goed.

Vol­ko­men onver­wachts vroeg een col­le­ga waar ik ver­der niet veel mee had samen­ge­werkt in het pro­ject aan mij of dit het nu was. Ik wist in eer­ste instan­tie niet pre­cies wat ze bedoel­de. Ze ver­klaar­de zich nader. Of dit (van dead­line naar dead­line wer­ken) ons leven vorm­de. En of het dat­ge­ne was wat ik altijd voor ogen had gehad toen ik aan deze job begon.

Ik keek rond of iemand nog bier in de aan­bie­ding had.

Als je hier, op dit moment, opnieuw zou kun­nen begin­nen, wat zou je dan wil­len doen? Wie zou je wil­len zijn? Dat waren de vra­gen waar­mee ze ver­volg­de ter­wijl ik mijn twee­de fles­je bier aan­ge­reikt kreeg. En als het iets anders was dan wat ik momen­teel deed, voeg­de ze eraan toe, dan moest ik me maar eens seri­eus afvra­gen waar­om ik nog steeds in deze bus zat. Proost! zei ik.

Enke­le bier­tjes later was ik haar en haar vra­gen alweer ver­ge­ten.

[Ein­de inter­mez­zo]

Als nie­mand iets van me zou ver­wach­ten, zou ik de bac­te­ri­ën het lief­st nate­ke­nen (...) Dat zou ik wil­len doen. Kij­ken en teke­nen2.

Mascha weet niet wat ze wil. Twij­fel is haar twee­de natuur.

Ooit heeft ze een wel­be­wus­te keu­ze gemaakt (micro­bi­o­lo­gie in plaats van lite­ra­tuur), maar daar­na is het min of meer alle­maal van­zelf gegaan. 'Zo gaat dat', ver­zucht ze zelf3. Als­of ze op een och­tend wak­ker wordt, ver­dwaasd om zich heen kijkt en dan beseft dat dit het is: 'dit is dus mijn leven. Dit is het bestaan dat ik leid4.'

Apa­thie lijkt haar eer­ste natuur.

Maar diep van bin­nen weet Mascha heel goed wat ze wil (net als dat ik heel goed wist wat ik wil­de, toen in die bus). Kij­ken en teke­nen. Of, naar­ma­te de roman vor­dert, vrij en geluk­kig zijn. Het pro­bleem is alleen dat Mascha zich naar mijn idee schaamt voor deze ver­lan­gens. Ze kan het niet rij­men met ande­re gevoe­lens die er haaks op staan. En deze con­stan­te wor­ste­ling sloopt haar gelei­de­lijk.

Ga maar na. Er is de ver­ant­woor­de­lijk­heid voor de kin­de­ren tegen­over het ver­lan­gen naar vrij­heid. Het niet afge­we­zen wil­len wor­den tegen­over de wens ont­sla­gen te wor­den. De onze­ker­heid wan­neer haar vader haar gade­slaat tegen­over het wil­len laten zien hoe goed ze ergens in kan zijn. Wat haar rest is te vluch­ten. Door een inter­net affai­re te begin­nen. Alles te zien als een spel. Geloof te hech­ten aan het nood­lot. Om maar niet de con­fron­ta­tie met zich­zelf aan te gaan.

Haar vader vat het kern­ach­tig samen in zijn ver­wijt dat de gene­ra­tie van Mascha geen toe­wij­ding en door­zet­tings­ver­mo­gen heeft5. Alleen denk ik niet dat hij gelijk heeft. Ten­min­ste, niet hele­maal. Er is meer. In de lezing van Tom (de part­ner van Mascha) vin­den we ook aan­kno­pings­pun­ten waar hij refe­reert naar het ver­dwaald zijn van de heden­daag­se mens.

We leven mis­schien wel meer dan ooit in het nu. Toch komt dit niet voort uit een bewust­zijn van tijd en ver­gan­ke­lijk­heid, eer­der komt het voort uit een ver­lies aan rich­ting6.

Ik ben geneigd het laat­ste woord 'rich­ting' te ver­van­gen door 'zin­ge­ving'. In de meest bre­de zin van de bete­ke­nis. Het zin geven aan een acti­vi­teit. Het zin­vol bezig zijn.

Met het weg­val­len van de alles­over­heer­sen­de rol van reli­gie en ide­o­lo­gie in onze wes­ter­se samen­le­ving, is er ook een con­text van zin­ge­ving weg­ge­val­len waar velen van ons niets voor in de plaats heb­ben weten te stel­len. Zo ook Mascha. Zij is ver­dwaald geraakt in een wereld waar alles kan en mag maar waar nie­mand haar ver­teld of ze goed bezig is. En alleen is ze niet in staat om haar onze­ker­heid te over­win­nen. Haar part­ner heeft wel dui­ding maar geen ant­woor­den. Hoe zal ze ooit weten of ze de juis­te keu­zes heeft gemaakt?

Mis­schien wel niet is een boei­en­de roman waar­in je mee­ge­zo­gen wordt in de gedach­ten- en leef­we­reld van een heden­daag­se vrouw die ten onder dreigt te gaan aan haar onver­mo­gen om haar leven rich­ting te geven. Een wereld die afwis­se­lend her­ken­baar en min­der her­ken­baar voor mij was (en bij tijd en wij­le 'over the top') maar altijd fas­ci­ne­rend genoeg om door te blij­ven lezen. Na afloop heb je geen idee hoe het ver­der moet met Mascha, maar je hebt wel een beeld gekre­gen van de uit­zicht­lo­ze wan­hoop wan­neer iemand ver­zwol­gen wordt door een exis­ten­ti­ë­le cri­sis.

misschienwelniet

Mis­schien wel niet beschrijft vier dagen uit het leven van Mascha. Ze woont in Amster­dam, heeft net als haar vriend een goe­de baan en samen heb­ben ze twee kin­de­ren. Ze leidt een leven dat exem­pla­risch lijkt voor deze tijd, waar­in een gro­te keu­ze­vrij­heid, Whats­App en Facebook het leven ver­aan­ge­na­men, maar ook inge­wik­keld maken.
Deze dagen uit Mascha’s leven schet­sen een heden­daags beeld waar­in velen zich zul­len her­ken­nen. Ze beleeft los­ban­di­ge avon­den met haar vrien­den, doet haar best een goe­de moe­der te zijn, houdt haar rela­tie onder de loep en heeft een gehei­me Facebook-affai­re. Dage­lijks voert ze strijd met het nemen van ver­ant­woor­de­lijk­he­den.

Mis­schien wel niet
Jan­nah Loon­t­jens
Uit­ge­ve­rij ambo | anthos
ISBN 9789026326523

IK DANK DE UITGEVER VOOR HET GRATIS BESCHIKBAAR STELLEN VAN HET BESPROKEN BOEK. MAAR WIL TEVENS BENADRUKKEN DAT DEZE GESTE MIJN BESPREKING NIET NOEMENSWAARDIG HEEFT BEÏNVLOED. HET IS MIJN STREVEN OM ZO EERLIJK MOGELIJK VERSLAG TE DOEN VAN MIJN LEESERVARING, WAAR RESPECT VOOR DE AUTEUR HOOG IN HET VAANDEL STAAT.

~ ~ ~

Deze boek­be­spre­king is mijn twee­ën­twin­tig­ste bij­dra­ge voor de blog­ger­slees­club Een per­fec­te dag voor lite­ra­tuur. Iede­re maand is het stre­ven om uit een short­list uit­ein­de­lijk twee boe­ken over te hou­den die dan gele­zen gaan wor­den door de aan­ge­slo­ten blog­gers. Op een vast tijd­stip (zodat we elkaar niet kun­nen beïn­vloe­den) wor­den alle lees­er­va­rin­gen op de eigen blogsite gepost en door­gel­inkt naar de site van Not Just Any Book van waar­uit alle acti­vi­tei­ten rond deze blog­ger­slees­club geco­ör­di­neerd wor­den door Cathe­lij­ne Esser (res­pect!).

Lees hier wat de ande­re blog­gers over ‘Mis­schien wel niet’ heb­ben geschre­ven.

Het vol­gen­de boek dat ik voor de blog­ger­slees­club ga lezen is ‘Hol­lands Sibe­rië’ door Mar­ri­ët Mees­ter. De datum waar­op we hier­over gaan blog­gen is voor­lo­pig vast­ge­steld op 30 sep­tem­ber. 

~ ~ ~

UITGELICHT want SHARING is CARING

SPAM EEN BLOG! – San­dra schrijft en leest

Ik dacht, ik doe eens iets anders, spam je blog is uiter­aard leuk, maar ik ben eer­lijk gezegd erg benieuwd naar wel­ke blogs jij graag bezoekt!

Kruis­be­stui­ving in opti­ma for­ma. San­dra raak­te geïn­spi­reerd door het Sha­ring is Caring ini­ti­a­tief op mijn blog en gaf er een eigen draai aan. Iets wat ik natuur­lijk op mijn beurt niet kan nala­ten om hier te ver­mel­den.

~ ~ ~

TOEN OP 15 SEPTEMBER

50books – vraag 36 – 15 sep­tem­ber 2013

Wat is jouw favo­rie­te sport­boek?

 Kill your dar­lings – 15 sep­tem­ber 2010

Een nieuw blo­gi­ni­ti­a­tief: van 0 naar 15 in 250 woor­den. En gelijk bij de eer­ste poging gaat het er al iets niet zoals ik het voor ogen had.

0

  1. blz.193, Mis­schien wel niet 

  2. blz.96, Mis­schien wel niet 

  3. blz.118, Mis­schien wel niet 

  4. blz.91, Mis­schien wel niet 

  5. blz.228, Mis­schien wel niet 

  6. blz.164, Mis­schien wel niet 

Comments are closed.

trefwoorden

"Een lezer heeft het goed, hij kan zijn schrij­vers zelf uit­zoe­ken."
– Kurt Tuchols­ky

archief