Niet het liefdesleven van Peter P.

by Peter Pellenaars

Processed with VSCOcam with x4 preset

Lang gele­den vroeg ik mij regel­ma­tig af hoe het toch kon dat in de ver­ha­len die ik las de hoofd­per­so­nen zoveel mee­maak­ten. Ik was daar jaloers op. Tot­dat mij dui­de­lijk werd dat het gros van de men­sen (mezelf inclu­sief) bij­na nooit iets bij­zon­ders over­komt. En dat het daar­om niet echt uit­no­digt om er over te ver­tel­len. Wij lezen lie­ver iets wat afwijkt van het nor­ma­le. Want het nor­ma­le zie je al vol­doen­de om je heen of als je stil­staat bij je eigen wei­nig ver­hef­fen­de leven­tje.

Toch ben ik blij dat we niet alleen maar boe­ken vol span­ning en sen­sa­tie heb­ben. Of met more­le les­sen die ons tot navol­ging zou­den moe­ten aan­zet­ten. Dat gaat op den duur ver­ve­len, omdat we gevoels­ma­tig door­heb­ben dat dit in 't echt niet kan gebeu­ren. Het ligt er alle­maal te dik boven­op. De actie moet altijd weer spec­ta­cu­lair­der. De sym­bo­liek nog meer lite­rair ver­ant­woord. Je krijgt het idee dat het niet meer over gewo­ne men­sen van vlees en bloed gaat. Een van de voor­waar­den om goed in een ver­haal te komen, name­lijk dat je je kunt ver­plaat­sen of ver­een­zel­vi­gen met een of meer­de­re van de roman­per­so­na­ges wordt daar­door teveel bemoei­lijkt. En men haakt af.

Niets is daar­om zo fijn als regel­ma­tig mee­dei­nen op de voort­kab­be­len­de levens van door­snee men­sen die din­gen bele­ven die ons ook (kun­nen) over­ko­men. Zon­der dat zij er zich beter door­heen weten te wor­ste­len dan wij in hun plaats zou­den doen. Of zon­der dat echt dui­de­lijk wordt of ze zich er daad­wer­ke­lijk goed van af heb­ben gebracht. Net als dat voor ons ook niet altijd het geval is in ver­ge­lijk­ba­re situ­a­ties. De iden­ti­fi­ca­tie is opti­maal mits het om bele­ve­nis­sen gaat waar de lezer iets mee heeft. En wan­neer het dan boven­dien ook goed geschre­ven is, heeft de lezer een boek in han­den waar hij of zij nog regel­ma­tig aan zal den­ken.

Is Het lief­des­le­ven van Nat­ha­niel P., geschre­ven door Adel­le Wald­man zo'n boek (voor mij)? Nat­ha­niel (in het boek stee­vast Nate genoemd), is een der­ti­ger die woon­ach­tig is in New York en we vol­gen hem een aan­tal jaar waar­bij de focus voor­al ligt op zijn rela­tie met vrou­wen. Bij aan­vang van het ver­haal heeft hij enke­le ver­hou­din­gen ach­ter de rug (som­mi­ge van lan­ge­re duur dan de ander), is hij momen­teel zon­der een vas­te vrien­din en is niet echt dui­de­lijk of hij daar­naar op zoek is. Hoe­wel ik inmid­dels een vijf­ti­ger ben die in 1995 een prach­ti­ge vrouw heeft leren ken­nen waar­mee ik nog steeds samen­woon, ver­toon­de mijn leef­si­tu­a­tie als der­ti­ger gro­te over­een­kom­sten met die van Nate (ten­min­ste als je de fan­ta­sie bezit om Hel­mond-Brouw­huis gelijk te scha­ke­len aan New York City). Van­uit die optiek begon ik het boek te lezen.

In films krijg je vaak via de bege­lei­den­de muziek aan­vul­len­de infor­ma­tie of de ont­lui­ken­de roman­ce tus­sen twee per­so­nen de ware lief­de blijkt te zijn. Zij­zelf zijn vaak nog in onwe­ten­de zalig­heid, maar wij schui­ven met onze voor­ken­nis rich­ting punt­je van onze stoel wan­neer een van de twee niet door­zet op een kri­tiek moment in hun ver­hou­ding. Als fana­tie­ke sup­por­ters aan de zij­lijn geven we com­men­taar en blij­ven hul­pe­loos ach­ter bij zoveel onbe­grip wan­neer de twee gelief­den beslui­ten dat het zo niet lan­ger kan en een ein­de maken aan hun rela­tie.

Geluk­kig ont­breekt deze muziek bij boe­ken. En aldus blijft het voor ons, net als voor Nate ondui­de­lijk of hij de ware heeft ont­moet, nog gaat ont­moe­ten, of al heeft ont­moet maar alweer heeft ver­la­ten. Opnieuw, erg over­een­kom­stig met hoe ik als der­ti­ger in het leven stond. Gre­tig las ik ver­der bij zoveel her­ken­baar­heid.

Maar al snel moest ik erken­nen dat Nate toch ver­der van me af stond (niet alleen in tijd en geo­gra­fi­sche loca­tie) dan ik eer­der nog geneigd was te ont­ken­nen. Hoe­wel ik op die leef­tijd ook rond­liep met schrij­vers­as­pi­ra­ties was mijn kan­toor­baan en vrien­den­kring in geen enkel opzicht ver­ge­lijk­baar met Nates wereld­je. Laat staan waar hij zich nu en ik me toen mee bezig­hield. Het werd tijd te erken­nen dat Het lief­des­le­ven van Nat­ha­niel P. op zich­zelf gele­zen zou moe­ten wor­den door mij als een zeden­schets van het hui­di­ge den­ken en doen over lief­de en seks in de lite­rai­re krin­gen van New York.

Dat was ver­der geen straf of teleur­stel­len­de erva­ring. Ondanks dat ik gewend ben om in het Engels te lezen daar waar dit moge­lijk is, viel mij deze ver­ta­ling niet tegen. De schrijf­ster Adel­le Wald­man is er in mijn optiek goed in geslaagd om de inner­lij­ke strub­be­lin­gen zicht­baar te maken van een uiterst com­plex per­soon als Nate is. Je kunt mede­lij­den met hem heb­ben of hem zelfs ver­af­schu­wen (afhan­ke­lijk van je eigen beeld hoe een man met vrou­wen zou moe­ten omgaan), doch het is de ver­dien­ste van Wald­man dat zij in staat is om de gedach­ten­kron­kels van Nate te ont­ra­fe­len en zoda­nig te pre­sen­te­ren dat wij ze nu ook kun­nen vol­gen (en aldus beter in staat zijn om onze opi­nie over hem te vor­men).

De soci­a­le laag waar­in Nate zich bevindt ken ik niet. Of de pro­ble­men waar­mee hij rond­loopt een rea­lis­tisch beeld vormt van hoe er in heden­daags New York door man­nen en vrou­wen over man­nen en vrou­wen wordt gedacht is iets waar ik moei­lijk over kan oor­de­len. Het is sowie­so al inge­wik­keld genoeg. De rela­ties tus­sen man­nen en vrou­wen zijn over het alge­meen uiterst com­plex en mis­com­mu­ni­ca­tie ligt altijd op de loer. Daar waar het een lief­des­re­la­tie betreft wordt het vaak nog een graad­je moei­lij­ker. Ver­wach­tin­gen moe­ten wor­den inge­lost en wan­neer de tijd ver­strijkt (en de ini­ti­ë­le vlam van de eer­ste ver­liefd­heid iets min­der hef­tig brandt) gaan er ande­re zaken mee­spe­len die de rela­tie op scherp kun­nen stel­len (of onge­merkt kun­nen laten ver­slap­pen).

Nate besloot mij te hel­pen door op een gege­ven moment zijn ex Kris­ten op te bel­len. Zij had onder­tus­sen een ande­re vriend gevon­den en ze waren sinds kort woon­ach­tig in Boul­der, Colo­ra­do.

Ik ken een aan­tal men­sen in Boul­der. Het hoofd­kan­toor van de divi­sie waar ik voor werk is er geves­tigd. Meer­de­re malen ben ik er voor kor­te­re of lan­ge­re peri­o­des naar toe gegaan. En veel meer dan meer­de­re malen zijn er collega's uit Boul­der bij ons over de vloer geweest. De sce­ne op blad­zij­de 259 en 260 kan ik me daar­om goed voor­stel­len als een­tje met een hoog rea­li­teits­ge­hal­te. In Boul­der heb­ben ze inder­daad het beeld van New York als een deca­dent oord, waar de inwo­ners (zeker waar het de intel­lec­tu­e­le eli­te betreft) nog­al neu­ro­tisch en ego­cen­trisch zijn. Het was voor mij een klein maar niet onbe­lang­rijk detail dat ik de ove­ri­ge beschrij­vin­gen door Wald­man mis­schien ook wel als rede­lijk waar­heids­ge­trouw mag inschat­ten. Los van de lite­rai­re wen­ding die zij eraan gege­ven heeft.

Blijft over het feit dat ik (als een soort Boul­de­ri­aan) uit­ein­de­lijk wei­nig inle­vings­ver­mo­gen kon opbren­gen voor de ver­de­re ont­wik­ke­lin­gen in het lief­des­le­ven van Nat­ha­niel Piven. Net zoals vaak bij de romans door Bret Eas­ton Ellis viel me ook hier de over­we­gend inhouds­lo­ze manier van leven en rede­ne­ren op, die veel van de per­so­na­ges ken­merkt. Ze heb­ben alle­maal hun menin­gen klaar over aller­lei belang­rij­ke onder­wer­pen, maar zon­der dat je het idee krijgt dat ze er ook daad­wer­ke­lijk in gelo­ven. Er ont­breekt bevlo­gen­heid, pas­sie in hun leven. In tegen­stel­ling tot de ver­ha­len bij Ellis waar alles schuurt en wringt van­we­ge een alge­meen onder­huids erva­ren fata­lis­me, kab­belt het hier alle­maal rus­tig ver­der. De mees­ten rom­me­len maar wat aan. Doen hun ding omdat het zo hoort of omdat ze den­ken dat het zo hoort. Maken het alle­maal een graad­je erger dan nodig is. Gelijk hoe ik bezig was op mijn der­tig­ste. En ik leg­de het boek vol­daan ter­zij­de. Dank­zij de over­tui­gen­de manier van schrij­ven door Adel­le Wald­man.

Het-liefdesleven-van-Nathaniel-P

Nate Piven heeft het voor het uit­kie­zen. Na zijn eer­ste boek­con­tract komt het werk van­zelf op hem af, net als de vrou­wen. Juliet, de flit­sen­de jour­na­lis­te; Eli­sa, zijn extreem knap­pe ex, en Han­nah, 'alge­meen beschouwd als lief en slim of slim en lief', die zich met humor staan­de weet te hou­den in het spit­se woor­den­spel van zijn vrien­den.
Adel­le Wald­man weet Nates visie op vrou­wen gena­de­loos en bij­na let­ter­lijk bloot te leg­gen. Hoe hij steeds weer meent niet opper­vlak­kig, niet laf en niet ste­reo­tiep te zijn maar juist aan­dacht en geduld te heb­ben. Weer­ga­loos spel met de lief­de rond de vraag: waar kiest hij voor? Of beter: voor wie?

Het lief­des­le­ven van Nat­ha­niel P.
Adel­le Wald­man
Oor­spron­ke­lij­ke titel: The Love Affairs of Nat­ha­niel P.
Ver­taald door: Lucie van Rooi­j­en
Uit­ge­ve­rij Nieuw Amster­dam
ISBN 9789046816448

IK DANK DE UITGEVER VOOR HET GRATIS BESCHIKBAAR STELLEN VAN HET BESPROKEN BOEK. MAAR WIL TEVENS BENADRUKKEN DAT DEZE GESTE MIJN BESPREKING NIET NOEMENSWAARDIG HEEFT BEÏNVLOED. HET IS MIJN STREVEN OM ZO EERLIJK MOGELIJK VERSLAG TE DOEN VAN MIJN LEESERVARING, WAAR RESPECT VOOR DE AUTEUR HOOG IN HET VAANDEL STAAT.

~ ~ ~

Deze boek­be­spre­king is mijn acht­tien­de bij­dra­ge voor de blog­ger­slees­club ‘Een per­fec­te dag voor lite­ra­tuur‘. Iede­re maand is het stre­ven om uit een short­list uit­ein­de­lijk twee boe­ken over te hou­den die dan gele­zen gaan wor­den door de aan­ge­slo­ten blog­gers. Op een vast tijd­stip (zodat we elkaar niet kun­nen beïn­vloe­den) wor­den alle lees­er­va­rin­gen op de eigen blogsite gepost en door­gel­inkt naar de site van ‘Not Just Any Book‘ van waar­uit alle acti­vi­tei­ten rond deze blog­ger­slees­club geco­ör­di­neerd wor­den door Cathe­lij­ne Esser (res­pect!).

Lees hier wat de ande­re blog­gers over de roman 'Het lief­des­le­ven van Nat­ha­niel P.' heb­ben geschre­ven.

Het vol­gen­de boek dat ik voor de blog­ger­slees­club ga lezen is ‘Het Bosch­huis. Kro­niek van een fami­lie' door Pau­li­ne Broe­ke­ma. De datum waar­op we hier­over gaan blog­gen is voor­lo­pig vast­ge­steld op 30 juni. 

~ ~ ~

Beeld door Caleb Geor­ge Mor­ris via Uns­plash

~ ~ ~

TOEN OP 15 JUNI

Het is de wind – 15 juni 2013

Hoe de lok­roep van de natuur uit­ein­de­lijk altijd ster­ker blijkt te zijn.