Tonio – A. F. Th. van der Heijden

Het is meestal een kwestie van timing. Is die goed, dan eten we ’s avonds het diner terwijl het NOS journaal ons beelden laat zien bij het nieuws wat inmiddels al oud is. Maar loopt een dag niet helemaal volgens plan, dan kan het zomaar gebeuren dat we met het bord op schoot of tafel (afhankelijk van wat we eten) midden in programma’s terechtkomen waarvan we in de meeste gevallen niet weten waar ze over gaan of wie de ‘Bekende Nederlanders’ zijn die in beeld verschijnen. Een logisch gevolg van het verminderd tv-consumptiepatroon in huize petepel.

Dit is anders wanneer we al zappend een talkshowprogramma voor onze malende kiezen krijgen. Dan hebben we al snel een ‘aha’-momentje, gevolgd door ofwel de vraag of we niet een herhaling zitten te kijken, ofwel de verzuchting dat deze of gene talkshowgast het eeuwige leven lijkt te hebben. Maar dit gevoel van herkenning cq herhaling is niet meer dan normaal zo constateerde ik afgelopen weekend in een artikel door Joost de Vries over de Nederlandse talkshowelite:

Deze maand presenteerde nieuwe-mediaonderzoeker Thomas Boeschoten een onderzoek naar de zogenaamde ‘talkshowelite’: Boeschoten analyseerde alle zestienduizend talkshowgesprekken die tussen 1999 en 2013 te zien zijn geweest bij de programma’s Barend & Van Dorp, Pauw & Witteman, De Wereld Draait Door, Knevel & Van Den Brink, Zomergasten, Eva Jinek op Zondag en Jinek. De helft van de gesprekken werd gevoerd door dezelfde 544 mensen, die negen procent vormen van alle 5731 talkshowgasten.
[De Groene Amsterdammer, Nieuw fatsoen. Pratende onderbuiken, 30.01.2014]

Zo zagen wij gister tot onze weerzin maar niet verrassing Jort Kelder als tafelgast zitten bij DWDD. Welgeteld één opmerking hebben we hem horen maken. Dus dat was dan weer positief, afgezien van de ergernis met betrekking tot zijn fikse gage die hij hoogstwaarschijnlijk voor zijn totaal overbodige aanwezigheid kan opstrijken.

Waarom we toch bleven hangen? Omdat A. F. Th. van der Heijden als gast aanwezig was naar aanleiding van zijn zojuist verschenen bundel Uitverkoren. Van A. F. Th. van der Heijden heb ik negentien verschillende titels in mijn boekenkast staan. Omdat Uitverkoren opnieuw gaat over de (nasleep na de vroegtijdige) dood van zijn zoon Tonio, daarom vandaag maar eens de requiemroman uit de kast gehaald die hij heeft moeten schrijven om dit drama te kunnen verwerken.

20140305-01

Op de Eerste Pinksterdag van 2010 komt Tonio van der Heijden, het enig kind van A. F. Th. van der Heijden en Mirjam Rotenstreich, bij een verkeersongeval om het leven. Het is vroeg in de ochtend als hij, ter hoogte van het Vondelpark in het centrum van Amsterdam, wordt geschept door een auto. Hij wordt in kritieke toestand naar het Academisch Medisch Centrum vervoerd, waar hij diezelfde dag aan zijn verwondingen overlijdt. Tonio zal niet ouder worden dan 21 jaar.
A. F. Th. van der Heijden doet het enige waar hij op dat moment toe in staat is: in zijn herinneringen graven, aantekeningen maken, schrijven. Daarbij voortgedreven door twee dwingende vragen: wat gebeurde er met Tonio in de laatste uren en dagen voorafgaand aan de ramp, en hoe kon dit ongeluk plaatsvinden? Een zoektocht naar het wat en het hoe, die leidt langs verschillende ooggetuigen, vrienden, politiemensen, artsen en het mysterieuze meisje Jenny, dat in de laatste weken van Tonio’s leven een cruciale rol blijkt te hebben vervuld.

Tonio – Een requiemroman
A. F. Th. van der Heijden
Uitgeverij De Bezige Bij
ISBN 9789023459545

~ ~ ~

Ik heb het boek nog niet gelezen. Dat komt door de Movo Tapes. Tot dan toe had ik alle boeken die ik van Van der Heijden had aangeschaft ook vaak meteen helemaal uitgelezen. Sommigen zelfs meerdere malen (waarover een andere keer meer). Maar bij de Movo Tapes liep ik vast. Waar dit aan lag weet ik zo niet meer. Het is denk ik een combinatie van het verkeerde moment (ik las het toen ik ontzettend druk op mijn werk was) en het verkeerde onderwerp (hoewel verkeerd misschien een verkeerde aanduiding is, maar wat ik bedoel is dat ik eigenlijk liever had gehad dat er een vervolg op De Tandeloze Tijd serie was verschenen dan het boek dat ik in handen had; opnieuw een gevalletje verkeerde verwachtingen).

Hoe dan ook. Noem het verknipt of licht autistisch, maar tot nu toe lukt het me niet om een ander boek van Van der Heijden (geldt trouwens voor elke willekeurige andere schrijver of schrijfster) op te pakken voordat ik (in dit geval) Movo Tapes heb uitgelezen. Dus Tonio moet nog even blijven wachten. En alle andere boeken van Van der Heijden die ik trouw blijf aanschaffen (of al aangeschaft heb). Want hoe pathetisch het ook mag klinken, met De Tandeloze Tijd romancyclus heeft hij me totaal overrompeld en wil ik alles van hem lezen. Zàl ik alles van hem lezen! Het is slechts een kwestie van tijd. Veel tijd.

Eindoordeel: mag blijven

~ ~ ~

Ga naar mijn boekenkast om alle tot dusverre besproken boeken te vinden en wie weet zit er eentje tussen die weg mag en waar jij al tijden naar op zoek bent.

~ ~ ~

  • Zo kwam ik niet door Het Schervengericht heen. De Movo Tapes heb ik nog niet gelezen, maar dat durf ik nu ook niet meer ;-). Tonio heb ik wel gelezen en Peter, daar móet je binnenkort echt aan beginnen. Het zal vast en zeker met het thema te maken hebben, maar dat boek heeft me diep geraakt. Minder fijn om hier te lezen dat ik de uitzending van DWDD met A.F.Th. heb gemist, maar desto fijner dat ik nu weer een nieuw boek op mijn wensenlijstje kan zetten.

  • ik had nog nooit iets van v.d. Heijden gelezen omdat de man mij niet aansprak. Tonio heb ik wel gelezen en vond het een mooi diep menselijk verslag van de dood van een zoon.

    • Dat een schrijver je niet aanspreekt kan soms inderdaad een drempel zijn. Bij Van der Heijden heb ik dat zelf eigenlijk nooit gehad. Maar dat is natuurlijk voor iedereen verschillend. Van der Heijden heeft trouwens al verschillende (mooie) romanrequiems geschreven. Over zijn vader en jeugdvrienden.

  • Ik liep vast in het boekje MIM, twee keer gelezen, maar het lukte mij niet om hier een bespreking van te maken. Het zou onderdeel zijn van een reeks boeken die ik besprak, allemaal geschreven voor een jarige Harry Mulisch, ergens in 2006 of zo.

    De serie Homo Duplex waarin de Movo-tapes en Schervengericht vallen (en waar MIM ook onder valt), heeft mij niet gegrepen. Het gaat te ver, de thema’s zijn mooi maar ik vind het verhaal te breed uitgesponnen. Een ervaring die ik bij de tandeloze tijd helemaal niet zo heb ervaren.

    Voor Tonio is een uitzondering. Het is zonder twijfel zijn mooiste en aangrijpendste boek. Zo mooi geschreven, een heus monument. Ik heb het gelezen en besproken: wat een prachtig eerbetoon en liefde voor je kind. http://www.hendrik-jandewit.nl/2011/07/mijn-verhaal-bij-tonio-een-requiemroman/

    • Ik merkte ook een groot verschil tussen Tandeloze Tijd en Homo Duplex. Die laatste serie grijpt me niet zo aan als de eerste. Misschien dat de eerste me meer na staat vanwege o.a. de locaties (Geldrop, Nijmegen) die onderdeel uitmaken van een stukje jeugdsentiment, waardoor ik het anders ben gaan lezen in het begin.

Comments are closed.