50books – Vraag 40

Door Peter Pellenaars op 13/10/2013

Ieder­een kent er wel een paar. Zo'n flauw grap­je tij­dens je jeugd dat elke keer weer voor­bij kwam. Niet omdat ze zo leuk waren maar omdat ze vaak onlos­ma­ke­lijk ver­bon­den waren met een bepaal­de per­soon of terug­ke­ren­de situ­a­tie. Zo her­in­ner ik mij­zelf nog altijd de opmer­king die mijn vader altijd maak­te wan­neer we gin­gen vis­sen. In de auto op weg naar de vis­plek van de dag, vroeg ik hem dan stee­vast waar de mees­te vis zat hoe­wel ik het ant­woord allang wist. 'Tus­sen de kop en de staart, jon­gen', zei hij olijk en gaf me ver­vol­gens vaak ook nog een por in mijn zij of een klap op mijn schou­ders. Ik kon er niets aan doen maar moest er elke keer weer om lachen. Ook nu ter­wijl ik dit schrijf heb ik een grijns op mijn gezicht.

Natuur­lijk doe je wel onrecht aan de kop en de staart. Ten­slot­te is dat ook vis. En min­stens zo belang­rijk als de rest. Het zou het­zelf­de zijn als wan­neer je zou zeg­gen dat het mees­te ver­haal tus­sen de begin- en de eind­zin zou zit­ten. Dat klopt op zich hele­maal. Maar we weten alle­maal dat een eind­zin het voor­gaan­de com­pleet op zijn kop kan zet­ten. Er zit soms net zoveel ver­haal in die laat­ste zin als in alle voor­gaan­de zin­nen. Met terug­wer­ken­de kracht wordt het ver­haal in een ander dag­licht gezet en zet zich in je hoofd een trein van gedach­ten in wer­king om de nieu­we ver­haal­lijn te vol­gen die door die laat­ste zin in wer­king is gezet.

En wat te den­ken van die eer­ste zin? Een­tje waar de schrij­ver vaak tij­den tegen­aan zit te hik­ken. Het is ten­slot­te wel het eer­ste waar je als lezer mee te maken krijgt. Daar kun je niet al te luch­tig over doen. Ik bedoel, het maakt nogal een ver­schil wan­neer voor een hier niet nader te noe­men boek, de begin­zin als volgt was gewee­st 'Met een schok schoot hij wak­ker en zag op z'n wek­ker dat hij zich ver­sla­pen had', in plaats van 'In het begin schiep God de hemel en de aar­de'. Het zou veel lezers toch een heel ander beeld heb­ben gege­ven van de hoofd­per­soon. Zo'n eer­ste zin kan voor een schrij­ver soms echt een obses­sie gaan vor­men dat ze er com­pleet door geblok­keerd raken. Om maar aan te geven hoe belang­rijk het voor hen is.

Ik her­in­ner me een uit­spraak van een schrij­ver die aan­g­af altijd met de twee­de zin van zijn ver­haal te begin­nen om dan pas later, wan­neer hij meer over­zicht had over het geheel, de eer­ste zin erbij te schrij­ven. Iets van deze wor­ste­ling zag ik ook terug bij Jan­nah Loon­tjes in haar boek 'Mijn leven is mooi­er dan lite­ra­tuur':

Als een schrij­ver al maan­den aan een begin werkt, is dit dan nog een begin te noe­men? Zit hij vast omdat hij geen geschikt begin kan vin­den of kan hij geen geschikt begin vin­den omdat hij sowieso in zijn leven en den­ken vast­zit? We kun­nen eigen­lijk pas iets zin­nigs over het begin van het schrij­ven zeg­gen als we al ver­der zijn. Zelfs als er maar één zin van een tekst is, kun je die zin alleen als 'eer­ste zin' her­ken­nen als er op zijn minst een belof­te van een ver­volg is.
[p.14, Mijn leven is mooi­er dan lite­ra­tuur, Jan­nah Loon­t­jens]

Kort­om, de schrij­ver doet dus in de mees­te geval­len erg zijn best om een goe­de eer­ste zin neer te zet­ten. Maar lukt dat ook altijd? En her­ken­nen jul­lie dit zelf ook als lezer dat een begin­zin bepa­lend kan zijn voor het even­tu­e­le ver­der lezen? Heb­ben jul­lie voor­beel­den van begin­zin­nen die zo pak­kend zijn dat ze je altijd zijn bij­ge­ble­ven? Met ande­re woor­den hoe belang­rijk vin­den jul­lie die eer­ste begin­zin van een ver­haal? Of ervaar je die eer­ste zin gelijk alle ande­re en ben je uit­ein­de­lijk geïn­te­res­seerd in het gehe­le ver­haal? Zit voor jou dus het mees­te ver­haal wel dege­lijk tus­sen de begin- en de eind­zin?

Ik ben zoals elke week weer erg benieuwd naar jul­lie reac­ties. Veel schrijf­ple­zier, en laat je niet tegen­hou­den door die eer­ste zin.

Vraag 40:
Hoe belang­rijk is de eer­ste zin van een boek en wel­ke goe­de voor­beel­den ken je?

~ ~ ~

Klik hier voor vraag 39.

~ ~ ~

Het #50books ini­ti­a­tief is bij mij ont­staan naar aan­lei­ding van de 30song­schal­len­ges maar gaat anders inge­vuld wor­den. Elke week op zon­dag zal ik een nieu­we boek­vraag pos­ten die door ieder­een vrij mag wor­den inge­vuld. Alles is toe­ge­staan. Een foto, een recen­sie, een per­soon­lij­ke her­in­ne­ring, enzo­voorts. De beant­woor­ding van de vraag hoeft hele­maal niet op dezelf­de dag of bin­nen een week. Wan­neer je het blog klaar hebt, post het dan en plaats een link onder de betref­fen­de vraag, zodat ieder­een het kan vol­gen en bij je komt kij­ken.

Heb je zelf geen blogsite, dan kun je je blog naar mij stu­ren, en dan plaats ik het als gast­blog.

Dit jaar zal ik in totaal 50 vra­gen pos­ten, van­daar #50books.

Zelf doe ik natuur­lijk ook mee, en zal mijn eigen bij­dra­ge als apar­te blogs pos­ten en ook hier­on­der lin­ken.
Voel je vrij om idee­ën voor vra­gen naar me toe te stu­ren zodat ik er vol­doen­de op voor­raad heb om dit jaar door te komen. En wie weet is er zoveel enthou­si­as­me dat we vol­gend jaar gewoon door kun­nen gaan.

Wan­neer iemand een mooi logo kan ont­wer­pen dan zou dat ook heel erg gewaar­deerd wor­den. 

Je kunt me berei­ken via email peterpellenaars@me.com of op twit­ter @petepel.

Veel lees en schrijf­ple­zier.

~ ~ ~

Toen op 13 oktober

Over­steek – 13 okto­ber 2012

Het lijkt veel­al onmo­ge­lijk om te ont­snap­pen, maar heel soms lukt het. De vraag is alleen hoe lang het duurt voor­dat ze het in de gaten krij­gen.

0

Er zijn 20 reacties:

  1. 13/10/2013Martijn schrijft:

    Alhoe­wel die eer­ste zin een belang­rij­ke is – deze trekt je immers het ver­haal in – is het voor mij toch net wat anders. [...]

    http://myworldmb.blogspot.nl/2013/10/50-books-vraag-40.html

  2. 13/10/2013Janine schrijft:

    De begin­zin zet de toon, ech­ter het ver­haal dat volgt is het­geen mij altijd het meest bij­blijft (of juist niet). Zelfs als de begin­zin van een ver­haal ruk is (om het maar even plat te zeg­gen) wil dat niet zeg­gen dat de rest van het ver­haal ook ruk is. Door de begin­zin en de rest van het begin lezen is soms heel waar­de­vol, ik maak er altijd een pres­ta­tie van om me niet te laten lei­den door een eer­ste indruk en pro­be­ren de kern te zoe­ken.

  3. 13/10/2013Peter Pellenaars schrijft:

    In veel geval­len zul je later pas mer­ken (nadat je het gehe­le boek hebt gele­zen) hoe­veel kern er in die eer­ste zin blijkt te zit­ten. Dat is zo bij­zon­der aan die begin­zin­nen. Ze geven hun 'gehei­me lagen' pas gelei­de­lijk prijs naar­ma­te jij vor­de­rin­gen in het ver­haal maakt.

  4. 13/10/2013Carel schrijft:

    ik heb iets meer dan een zin nodig om zin te krij­gen http://wp.me/1T8Qr

  5. 13/10/2013Ali schrijft:

    Die eer­ste zin is belang­rijk, het geeft me de eer­ste indruk hoe een boek kan wor­den inge­vuld.

  6. 13/10/2013Peter Pellenaars schrijft:

    Hoi Ali, je link naar je blog is niet mee­ge­ko­men in je reac­tie.

  7. 13/10/2013Martha schrijft:

    Ik ben make­laar in kof­fi, en woon op de Lau­rier­gracht nº 37.
    http://www.drspee.nl/50books-openingszin/

  8. 13/10/2013Ruud schrijft:

    Tja. Ver­leid tot het maken van een lijst­je. Dat staat. Hier: http://www.ruudketelaar.nl/2013/10/13/50boeken-week-40-beginzinnen-beklijven/

  9. 13/10/2013Liesbeth schrijft:

    Is die eer­ste zin belang­rijk en vind ik dat dan ook?
    Ach­ter­af wel....
    http://bit.ly/1bPHtzb

  10. 13/10/2013De eerste zin – #50books | De wereld van Hendrik-Jan schrijft:

    […] is het ant­woord op vraag 40 van het blog­pro­ject #50books van Pete­pel. Bekijk mijn ande­re bij­dra­ges voor dit bij­zon­de­re […]

  11. 13/10/2013Hendrik-Jan schrijft:

    En dan zijn er meer eer­ste zin­nen die zijn blij­ven han­gen dan ik dacht... http://www.hendrik-jandewit.nl/2013/10/de-eerste-zin-50books/

  12. 13/10/2013Ali schrijft:

    Reac­ties invul­len blijft moei­lijk, maar ik heb mijn blog wel al langs zien komen, dus je had het wel gevon­den.
    http://alex39.blogspot.nl/2013/10/de-beroemde-eerste-zin.html

  13. 13/10/2013Peter Pellenaars schrijft:

    Via twit­ter onder hasht­ag #50books zie ik de mees­te inder­daad wel voor­bij komen. Maar ik vind het han­dig als alle links onder het blog ver­za­meld wor­den.

  14. 13/10/2013Fokke schrijft:

    Die begin­zin­nen zijn zeker niet zo belang­rijk als wel wordt beweerd. http://foxxblok.blogspot.nl/2013/10/50books-vraag-40.html

  15. 13/10/2013Carel schrijft:

    oh, en hoe kan ik het ver­ge­ten, de ope­nings­zin uit Ceasars De bel­lo Gal­li­co: Gal­lia est omnis divi­sa in par­tes tres, qua­rum unam inco­lunt Bel­gae, ali­am Aquit­ani, ter­tiam qui ipsorum lin­gua Cel­tae, nos­tra Gal­li appellantur.Of, Gal­lië is ver­deeld in drie delen, een stuk­kie voor de Bel­gen, een stuk voor de Aquit­anen en ten­slot­te dat iets voor dat zooi­tje onge­re­geld dat Kel­tisch spreekt. Zo'n ver­ta­ling levert gega­ran­deerd genoeg straf­werk op om die tekst nooit meer te ver­ge­ten!

  16. 14/10/2013Niek schrijft:

    Voor iemand met het mini­mum aan geheu­gen is vra­gen om eer­ste zin­nen hor­ror. Toch heb ik wel een ant­woord: http://niekheefteenboek.blogspot.nl/2013/10/50books-40-eerst-even-doorkomen.html

  17. 15/10/2013Heldinne schrijft:

    beter laat dan nooit, een schrijf­les­je! http://heldenreis.nl/2013/10/hoe-belangrijk-is-de-eerste-zin-van-een-boek-en-welke-goede-voorbeelden-ken-je.html

  18. 2/08/2014Paul van der Werf schrijft:

    De eer­ste zin die ik me nog her­in­ner:
    http://www.paulvanderwerf.nl/metzonderbeperking/50books-vraag-40-herinnering-aan-een-begin/

  19. 7/11/2014Vraag 40: Hoe belangrijk is de eerste zin van een boek en welk goed voorbeeld ken je? | Sandra schrijft en leest schrijft:

    […] Deze #50books tag is afkom­stig van Peter van Pete­pel, lees hier wat mijn col­le­ga blog­gers over vraag 40 ver­teld heb­ben: (klik). […]

  20. 7/11/2014Sandra schrijft:

    Mijn bij­dra­ge aan #50books met vraag 40: http://sandraschrijftenleest.wordpress.com/2014/11/07/vraag-40-hoe-belangrijk-is-de-eerste-zin-van-een-boek-en-welk-goed-voorbeeld-ken-je/

« | »