Scheefgroei

Wat mij elke keer weer fascineert is hoe een simpele aanduiding zoveel uitmaakt voor de inhoud van een blog. Wanneer ik op het eind van dit vertelsel besluit het label ‘persoonlijk’ of ‘informatief’ te hanteren, dan gaat het over mij. De gebruikte ik-persoon ben ik dan zelf. Maar kies ik voor het label ‘fictief’, en komt onderaan bijvoorbeeld te staan ‘was getekend, gastblogger Ingmar Heytze’, ja dan is het ineens een heel ander verhaal. Ik besta dan niet meer, maar ben verzonnen. Door Ingmar. Zoals hij dat zo goed kan. Zich inleven in andere personen. En dan zou ik zomaar ineens misschien wel zijn 40ste gedicht zijn. Zo stel ik me dat dan voor. Zijn 40ste. Net niet goed genoeg. Net niet publiceerbaar.

Informatief dus. Een aantal maanden geleden kreeg ik te horen van mijn fysiotherapeut dat ik last had van scheefgroei. Dat kon ik alleen maar beamen. Al sinds mijn vroegste jeugd ga ik gebukt onder mijn eigen falen. Heytze zou zeggen: “Je bent de enige boom op de wereld die weigert / naar het licht te groeien. In plaats daarvan graaf / je je in, …” [EERSTE MEDITATIE, blz. 23] Maar hij heeft zich zoals gezegd niet met mij beziggehouden. Wel met een hoop andere levens. En dat heeft geresulteerd in een bundel met 39 puntgave gedichten.

Eén van mijn favorieten is VORMEN VAN VALLEN op blz. 38:

De leeuwerik die de grond blijft ontwijken.

De man die van het spookhuis sprong
op zoek naar authentieke angst.

De arts die door de spiegel sloeg
en weigerde te zeggen wat hij zag.

De vader die over een drempel struikelde
en twee benen brak, waarna de zoon

die hem had moeten vangen,
zichzelf zag lopen door de stad
met al zijn nutteloze armen.

Meteen bij eerste lezing sprak het me aan. Niet dat ik ooit letterlijk te laat was om iemand op te vangen. Wel figuurlijk. Ontelbaar zijn de keren dat ik in gebreke ben gebleven. Er niet was. Waardoor de ander pijn leed en ikzelf met groeiend schuldbesef mijn weg vervolgde. Nooit in staat om het goed te maken. Vluchten, daar ben ik goed in. Ontwijken. Mezelf in onnatuurlijke bochten wringend om een confrontatie uit de weg te gaan. Met als resultaat? Scheefgroei. Mijn onvermogen publiek gemaakt. Voor eenieder te zien.

Veel gedichten van Ingmar Heytze zijn licht absurdistisch, humoristisch en licht van toon. Maar in deze nieuwe bundel word ik vooral getroffen door de duistere kant, de dreiging van onheil, de gekte als gepasseerd station. De levens waarin hij zich heeft verdiept zijn niet altijd de meest gelukkige. Die pik ik er uit. Het gros draagt een last met zich mee. Moet leven met een zeker gemis. Zoals ikzelf voor mijn gevoel ook doe. Zoals iedereen doet. Wij gaan allen gebukt. En dat geeft vreemd genoeg troost.

Is de bundel daardoor zwaar op de hand? Nee, niet echt. De gedichten lezen makkelijk weg. Ze lijken vlotjes geschreven. Als uit de losse pols. Maar schijn bedriegt. De angel zit ‘m in de details. Het valt niet meteen op. Pas bij een tweede of volgende lezing, want geloof me, alle gedichten nodigen uit tot meerdere herlezingen, dringt de crux van het verhaal tot je door. Voel je de pijn.

Aandoenlijk (en herkenbaar uit Irreversible en Time’s arrow) is hoe een ruzie tussen twee geliefden gepoogd wordt teniet te doen door de tijd terug te draaien: “Ik liep terug naar de deur die / ik met een doffe klap weer opendeed en hield / je (tranen, tranen) vast,…” [JE HAD EEN POTLOOD IN JE HAAR, blz. 40] Door letterlijk terug te gaan naar het moment waarop het allemaal nog goed was, is er de hoop dat bij een volgende poging het geluk misschien van langere duur is. De ruzie achterwege blijft. Of dat helpt?

Ik heb er een hard hoofd in. Deze week (dinsdag 6 maart om precies te zijn) zag ik ’s avonds een aflevering van Altijd Wat op Nederland 2. Heel eerlijk gezegd zag ik de aflevering zeker de eerste acht minuten niet. Ik was bezig dit blog bij elkaar te verzinnen en had het geluid van de tv uit staan. Juist op het moment dat ik de achterflap van de bundel zat te bekijken keek ik bij toeval recht in het gezicht van Ingmar Heytze. De journalist Frénk van der Linden had een interview met hem over zijn angst voor het reizen. Met het geluid aan bekeek ik de rest van het interview en later ook nog eens op uitzending gemist.

 Heel mooi was de eigen dichtregel die hij zelf erg geslaagd vond:

het licht is door ons heen gegaan
en raakt nu iemand anders aan

Maar uitspraken als, “De dood staat altijd voor. Je verliest uiteindelijk met 1 goal verschil. En dat laatste tegendoelpunt ben je zelf.” Of, “Mijn dichterschap komt voort uit pijn” geven voor mij aan dat Heytze onderkent dat het allemaal een vergeefse strijd is. Hoe goed ook de intentie, het gaat niet lukken. Voordat we als “… voorgoed verloren / in de donkere archiefkast van de aarde” [SCHADUWEN, blz. 45] verdwijnen, zullen we onze portie leed en ellende moeten doorstaan.

Nu kan het natuurlijk zijn dat ik het volkomen mis heb. Dat ik mijn eigen kleine leed denk te herkennen in de levens die Heytze zo kunstzinnig heeft weergegeven. Welbeschouwd heb ik geen enkel verstand van gedichten. Ik ben ze over de jaren heen meer gaan waarderen en lees ze graag. Maar er iets over willen zeggen is eigenlijk een brug te ver. Het lijkt me aldus verstandiger het label ‘informatief’ ook maar achterwege te laten. Blijft over, ‘persoonlijk’. Een blog door mij en over mij. Terwijl het over Ingmar Heytze en zijn nieuwe dichtbundel zou moeten gaan in het kader van de Blogtournee. Opnieuw heb ik gefaald. Misschien dat ik het een beetje goed kan maken door zijn bundel ‘Ademhalen onder de maan’ bij deze van harte aan te bevelen. Met een beetje fantasie moet het geen probleem zijn ook het ontbrekende 40ste gedicht erbij te verzinnen.

~ ~ ~

Geschreven voor de Blogtournee, georganiseerd door NOT JUST ANY BOOK.
Op 26 januari was de aftrap voor ‘Ademhalen onder de maan‘, de nieuwe dichtbundel van Ingmar Heytze.

Tourschema:

Januari
26 > Literatuurlog => Start boekblogtournee Ademhalen onder de maan van Ingmar Heytze
29 > Poëzie-Leestafel => Ingmar Heytze

Februari
1 > www.hanta.nl => Ademhalen onder de maan – Ingmar Heytze
3 > www.mariafoerier.nl => ‘Ik ben toch een dichter van de soort die niet precies weet waar hij eigenlijk mee bezig is’ INGMAR HEYTZE
7 > www.ooteoote.nl => De woedende berusting van Ingmar Heytze
10 > www.elinestiekema.nl => Vlekkeloos
13 > www.miriamrasch.nl => Ingmar Heytze, Ademhalen onder de maan: Nu alleen zijn is verboden
16 > http://woutsorgdrager.wordpress.com => Ademhalen onder de maan
19 > www.tzum.info => Filmpje: Ingmar Heytze leest ‘Schaduwen’
22 > http://winterlief.blogspot.com => Ademhalen onder de maan
25 > www.arte-mi-sia.com => Eindeloos bewustzijn
28 > www.hiepr.nl => Ademhalen onder de maan

Maart
2 > http://schrijfwijzen.wordpress.com => Ademhalen tijdens een interview onder de maan
5 > http://grondtoon.wordpress.com => Wonen in een tuinwijk
8 > www.petepel.nl => scheefgroei
11 > http://jacobjanvoerman.wordpress.com => Anderhalf leven
14 > www.lenaleen.nl => Ademhalen onder de maan
17 > www.literairnederland.nl => De getergde dichter

~ ~ ~

Comments are closed.