Scheefgroei

Door Peter Pellenaars op 8/03/2012

Wat mij elke keer weer fas­ci­neert is hoe een sim­pe­le aan­dui­ding zoveel uit­maakt voor de inhoud van een blog. Wan­neer ik op het eind van dit ver­tel­sel besluit het label 'per­soon­lijk' of 'infor­ma­tief' te han­te­ren, dan gaat het over mij. De gebruik­te ik-per­soon ben ik dan zelf. Maar kies ik voor het label 'fic­tief', en komt onder­aan bij­voor­beeld te staan 'was gete­kend, gast­blog­ger Ingmar Heyt­ze', ja dan is het ineens een heel ander ver­haal. Ik besta dan niet meer, maar ben ver­zon­nen. Door Ingmar. Zoals hij dat zo goed kan. Zich inle­ven in ande­re per­so­nen. En dan zou ik zomaar ineens mis­schien wel zijn 40ste gedicht zijn. Zo stel ik me dat dan voor. Zijn 40ste. Net niet goed genoeg. Net niet publi­ceer­baar.

Infor­ma­tief dus. Een aan­tal maan­den gele­den kreeg ik te horen van mijn fysi­o­the­ra­peut dat ik last had van scheef­groei. Dat kon ik alleen maar bea­men. Al sinds mijn vroeg­ste jeugd ga ik gebukt onder mijn eigen falen. Heyt­ze zou zeg­gen: "Je bent de eni­ge boom op de wereld die wei­gert / naar het licht te groei­en. In plaats daar­van graaf / je je in, ..." [EERSTE MEDITATIE, blz. 23] Maar hij heeft zich zoals gezegd niet met mij bezig­ge­hou­den. Wel met een hoop ande­re levens. En dat heeft gere­sul­teerd in een bun­del met 39 punt­ga­ve gedich­ten.

Eén van mijn favo­rie­ten is VORMEN VAN VALLEN op blz. 38:

De leeu­we­rik die de grond blijft ont­wij­ken.

De man die van het spook­huis sprong
op zoek naar authen­tie­ke angst.

De arts die door de spie­gel sloeg
en wei­ger­de te zeg­gen wat hij zag.

De vader die over een drem­pel strui­kel­de
en twee benen brak, waar­na de zoon

die hem had moe­ten van­gen,
zich­zelf zag lopen door de stad
met al zijn nut­te­lo­ze armen.

Met­een bij eer­ste lezing sprak het me aan. Niet dat ik ooit let­ter­lijk te laat was om iemand op te van­gen. Wel figuur­lijk. Ontel­baar zijn de keren dat ik in gebre­ke ben geble­ven. Er niet was. Waar­door de ander pijn leed en ikzelf met groei­end schuld­be­sef mijn weg ver­volg­de. Nooit in staat om het goed te maken. Vluch­ten, daar ben ik goed in. Ont­wij­ken. Mezelf in onna­tuur­lij­ke boch­ten wrin­gend om een con­fron­ta­tie uit de weg te gaan. Met als resul­taat? Scheef­groei. Mijn onver­mo­gen publiek gemaakt. Voor een­ie­der te zien.

Veel gedich­ten van Ingmar Heyt­ze zijn licht absur­dis­tisch, humo­ris­tisch en licht van toon. Maar in deze nieu­we bun­del word ik voor­al getrof­fen door de duis­te­re kant, de drei­ging van onheil, de gek­te als gepas­seerd sta­ti­on. De levens waar­in hij zich heeft ver­diept zijn niet altijd de meest geluk­ki­ge. Die pik ik er uit. Het gros draagt een last met zich mee. Moet leven met een zeker gemis. Zoals ikzelf voor mijn gevoel ook doe. Zoals ieder­een doet. Wij gaan allen gebukt. En dat geeft vreemd genoeg troost.

Is de bun­del daar­door zwaar op de hand? Nee, niet echt. De gedich­ten lezen mak­ke­lijk weg. Ze lij­ken vlot­jes geschre­ven. Als uit de los­se pols. Maar schijn bedriegt. De angel zit 'm in de details. Het valt niet met­een op. Pas bij een twee­de of vol­gen­de lezing, want geloof me, alle gedich­ten nodi­gen uit tot meer­de­re her­le­zin­gen, dringt de crux van het ver­haal tot je door. Voel je de pijn.

Aan­doen­lijk (en her­ken­baar uit Irre­ver­si­ble en Time's arrow) is hoe een ruzie tus­sen twee gelief­den gepoogd wordt teniet te doen door de tijd terug te draai­en: "Ik liep terug naar de deur die / ik met een dof­fe klap weer open­deed en hield / je (tra­nen, tra­nen) vast,..." [JE HAD EEN POTLOOD IN JE HAAR, blz. 40] Door let­ter­lijk terug te gaan naar het moment waar­op het alle­maal nog goed was, is er de hoop dat bij een vol­gen­de poging het geluk mis­schien van lan­ge­re duur is. De ruzie ach­ter­we­ge blijft. Of dat helpt?

Ik heb er een hard hoofd in. Deze week (dins­dag 6 maart om pre­cies te zijn) zag ik 's avonds een afle­ve­ring van Altijd Wat op Neder­land 2. Heel eer­lijk gezegd zag ik de afle­ve­ring zeker de eer­ste acht minu­ten niet. Ik was bezig dit blog bij elkaar te ver­zin­nen en had het geluid van de tv uit staan. Juist op het moment dat ik de ach­ter­flap van de bun­del zat te bekij­ken keek ik bij toe­val recht in het gezicht van Ingmar Heyt­ze. De jour­na­list Frénk van der Lin­den had een inter­view met hem over zijn angst voor het rei­zen. Met het geluid aan bekeek ik de rest van het inter­view en later ook nog eens op uit­zen­ding gemist.

 Heel mooi was de eigen dicht­re­gel die hij zelf erg geslaagd vond:

het licht is door ons heen gegaan
en raakt nu iemand anders aan

Maar uit­spra­ken als, "De dood staat altijd voor. Je ver­lie­st uit­ein­de­lijk met 1 goal ver­schil. En dat laat­ste tegen­doel­punt ben je zelf." Of, "Mijn dich­ter­schap komt voort uit pijn" geven voor mij aan dat Heyt­ze onder­kent dat het alle­maal een ver­geef­se strijd is. Hoe goed ook de inten­tie, het gaat niet luk­ken. Voor­dat we als "... voor­goed ver­lo­ren / in de don­ke­re archief­kast van de aar­de" [SCHADUWEN, blz. 45] ver­dwij­nen, zul­len we onze por­tie leed en ellen­de moe­ten door­staan.

Nu kan het natuur­lijk zijn dat ik het vol­ko­men mis heb. Dat ik mijn eigen klei­ne leed denk te her­ken­nen in de levens die Heyt­ze zo kunst­zin­nig heeft weer­ge­ge­ven. Wel­be­schouwd heb ik geen enkel ver­stand van gedich­ten. Ik ben ze over de jaren heen meer gaan waar­de­ren en lees ze graag. Maar er iets over wil­len zeg­gen is eigen­lijk een brug te ver. Het lijkt me aldus ver­stan­di­ger het label 'infor­ma­tief' ook maar ach­ter­we­ge te laten. Blijft over, 'per­soon­lijk'. Een blog door mij en over mij. Ter­wijl het over Ingmar Heyt­ze en zijn nieu­we dicht­bun­del zou moe­ten gaan in het kader van de Blogtour­nee. Opnieuw heb ik gefaald. Mis­schien dat ik het een beet­je goed kan maken door zijn bun­del 'Adem­ha­len onder de maan' bij deze van har­te aan te beve­len. Met een beet­je fan­ta­sie moet het geen pro­bleem zijn ook het ont­bre­ken­de 40ste gedicht erbij te ver­zin­nen.

~ ~ ~

Geschre­ven voor de Blogtour­nee, geor­ga­ni­seerd door NOT JUST ANY BOOK.
Op 26 janu­a­ri was de aftrap voor 'Adem­ha­len onder de maan', de nieu­we dicht­bun­del van Ingmar Heyt­ze.

Tour­sche­ma:

Janu­a­ri
26 > Lite­ra­tuur­log => Start boek­blogtour­nee Adem­ha­len onder de maan van Ingmar Heyt­ze
29 > Poë­zie-Lees­ta­fel => Ingmar Heyt­ze

Febru­a­ri
1 > www.hanta.nl => Adem­ha­len onder de maan – Ingmar Heyt­ze
3 > www.mariafoerier.nl => 'Ik ben toch een dich­ter van de soort die niet pre­cies weet waar hij eigen­lijk mee bezig is' INGMAR HEYTZE
7 > www.ooteoote.nl => De woe­den­de berus­ting van Ingmar Heyt­ze
10 > www.elinestiekema.nl => Vlek­ke­loos
13 > www.miriamrasch.nl => Ingmar Heyt­ze, Adem­ha­len onder de maan: Nu alleen zijn is ver­bo­den
16 > http://woutsorgdrager.wordpress.com => Adem­ha­len onder de maan
19 > www.tzum.info => Film­pje: Ingmar Heyt­ze leest 'Scha­du­wen'
22 > http://winterlief.blogspot.com => Adem­ha­len onder de maan
25 > www.arte-mi-sia.com => Ein­de­loos bewust­zijn
28 > www.hiepr.nl => Adem­ha­len onder de maan

Maart
2 > http://schrijfwijzen.wordpress.com => Adem­ha­len tij­dens een inter­view onder de maan
5 > http://grondtoon.wordpress.com => Wonen in een tuin­wijk
8 > www.petepel.nl => scheef­groei
11 > http://jacobjanvoerman.wordpress.com => Ander­half leven
14 > www.lenaleen.nl => Adem­ha­len onder de maan
17 > www.literairnederland.nl => De geterg­de dich­ter

~ ~ ~
0

Er zijn 11 reacties:

  1. 8/03/2012Blogtournee - petepel schrijft:

    [...] 5 > http://grondtoon.wordpress.com => Wonen in een tuin­wijk 8 > www.petepel.nl => scheef­groei 11 > http://jacobjanvoerman.wordpress.com 14 > www.lenaleen.nl 17 [...]

  2. 8/03/2012NotJustAnyBook schrijft:

    @petepel schreef de nieu­we bij­dra­ge aan #blogtour­nee Adem­ha­len onder de maan, over scheef­groei en net te laat komen > http://t.co/6jjjh1Rd

  3. 8/03/2012Dina-Anna schrijft:

    Zo heel heel heeeel erg jam­mer dat hij niet naar Bel­gië komt en dat bij ons zijn dicht­bun­dels zo moei­lijk te ver­krij­gen zijn. Geluk­kig is er bol.com want ik ga zijn dicht­bun­del zeker aan­schaf­fen en er een gedicht uit mee­ge­ven op mijn blog. Want dat is dan weer wat ik doe, met woor­den van ande­ren een stuk­je prijs­ge­ven van mezelf of soms net niet :-)
    Dank je wel voor het delen.

  4. 8/03/2012petepel schrijft:

    Falen is een vorm van val­len... => Scheef­groei: http://t.co/i0S8Zewj #blog­post #blogtour­nee

  5. 9/03/2012Monique schrijft:

    Er bestaan geen regels over hoe je poë­zie dan per se zou moe­ten beschrij­ven, dus falen kun je niet. Jam­mer dat je dat toch zelf zo ziet. Het mooie van poë­zie vind ik juist dat ieder­een dit op zijn eigen manier kan lezen. En dus ook het erover kan heb­ben. Dat jij je -met je eigen klei­ne leed- her­kent in de gedich­ten van Heyt­ze, is een teken dat de dich­ter zijn werk goed heeft gedaan, denk ik. Het komt aan. Het raakt je (ergens – waar dan ook). En zo is het toch weer uni­ver­seel. Dat is toch prach­tig? Ik vind het wer­ke­lijk prach­tig wat poë­zie kan doen in dat opzicht.
    Je hebt me wel nieuws­gie­rig gemaakt met de paar cita­ten die je geeft. Ik ga nog eens ver­der klik­ken in dit blogtour­nee. Thnx for sha­ring! :-)

  6. 10/03/2012anderhalf leven | Jacob Jan Voerman schrijft:

    [...] 5 > http://grondtoon.wordpress.com => Wonen in een tuin­wijk 8 > www.petepel.nl => scheef­groei 11 > http://jacobjanvoerman.wordpress.com 14 > www.lenaleen.nl 17 [...]

  7. 10/03/2012Carolien Geurtsen schrijft:

    erg van geno­ten Peet! warm­lo­per­tje voor jou én voor het boek ;-)

  8. 10/03/2012Caro_Geurtsen schrijft:

    Deze blog­post had ik gemist #mustre­ad "Falen is een vorm van val­len... => Scheef­groei: http://t.co/406PWfd0… " #blog­post #blogtour­nee

  9. 10/03/2012Leestafelinfo schrijft:

    Hal­te 15 #blogtour­nee Ik besta dan niet meer, maar ben ver­zon­nen. Door Ingmar. Zoals hij dat zo goed kan. http://t.co/WTpAErtf

  10. 23/04/2012Jolka (@Jolkolaatje) schrijft:

    .. op mijn 'mustread­list' gezet.

  11. 23/04/2012Peter schrijft:

    Het is zeer zeker de moei­te waard. Het inter­view is ook leuk om te bekij­ken.

« | »